Audyt śledczy jest rodzajem kontroli, którem celem jest ocena czy działalność audytowanej organizacji jest prawidłowa z perspektywy interesariuszy organizacji.
Audyt śledczy ma na celu weryfikację określonego ryzyka, czy występowania nadużyć w organizacji oraz stworzenie mechanizmów przeciwdziałania nadużyciom w przyszłości. W zakresie doradztwa. To co zatem różni audyt śledczy od pozostałych rodzajów kontroli to zastosowanie w głównej mierze metod i technik skoncentrowanych głównie na wykrywaniu nieprawidłowości. Audyt śledczy służąc eliminowaniu patologicznych zjawisk, których występowanie wpływa na wizerunek organizacji dotyczy zatem ochrony spółki z punktu widzenia jej celów strategicznych. Ujawnianie nieprawidłowości uwrażliwia kierownictwo na potrzebne antycypowania przemian w otoczeniu i zmian w funkcjonowaniu organizacji. Wczesne rozpoznanie zagrożeń pozwala na podjęcie skutecznych środków zaradczych.
Audyt śledczy jest zatem formą zbliżony do kontroli strategicznej rozumianej jako proces zarządzania zmianą poprzez reagowanie i oddziaływanie na czynniki determinujące niestabilność organizacji. Zastosowanie audytu śledczego służy zwalczaniu patologii organizacyjnych, które z perspektywy nauk o zarządzani pojmuje się jako względnie trwałą niesprawność organizacji powodującą marnotrawstwo przekraczające granice społecznej akceptacji lub jako zespół oddziaływań, które negatywnie wpływają na uznaną przez większość interesariuszy, prawidłową realizację zadań.
Do desygnatów patologii organizacyjnych można dla przykładu:
zaliczyć przerosty więzi nieformalnych
konflikty interesów
tworzenie się wąskich grup interesów
niesprawność obiegu dokumentacji
alienację
rytualizm
formalizm
konformizm
wyuczoną nieudolność
uprzedzania
antypatie
Zwykle audytom śledczym przyświeca jeden z poniższych celów, przy czym celów może być więcej niż jeden:
- ustalenie czy nadużycia w istocie wystąpiły
- pociągnięcie do odpowiedzialności dyscyplinarnej osób odpowiedzialnych
- pociągnięcie do odpowiedzialności karnej osób odpowiedzialnych
- złożenie zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa w celu wykazania „dołożenia należytej staranności” przez kierownictwo
- spełnienie wymogów przeprowadzenia śledztwa wynikających z przepisów prawa lub wewnętrznych regulacji
- ustalenie słabości systemu kontroli w celu uszczelnienia ich na przyszłość
- zgromadzenie wiedzy dotyczących badanego obszaru dla celów komercyjnych lub innych